صد و پنجاه و دومین نشست ادبی چارباغ خیال

صد و پنجاه و دومین نشست هفتگی ادبی «چارباغ خیال» در بلخ، با حضور جمعی از شاعران و فرهنگیان، به همت انجمن ادبی خانه مولانا، انجمن نویسندگان بلخ و کتابخانه عمومی فردوسی برگزار شد. این نشست در دو بخش نقد و بررسی شعر و شعرخوانی، با گردانندگی حمزه عابر، دنبال شد.

در آغاز برنامه، حمزه عابر ضمن خوش‌آمدگویی به حاضران، بخش‌های مختلف نشست را معرفی کرد و از سید عیسی سادات دعوت نمود تا تازه‌ترین سروده خود را در قالب شعر سپید برای نقد و بررسی بخواند.

 بخش نخست: نقد و بررسی شعر

 محمدالله احساس در مقدمه‌ای مبسوط، به نقش تاریخ‌ساز نیما یوشیج و احمد شاملو در سنت‌شکنی و تحول شعر فارسی پرداخت و از جایگاه این دو شاعر در دگرگونی نگاه و ساختار شعر سخن گفت. او در بررسی سروده سید عیسی سادات یادآور شد که هرچند شاعر قالب سپید را برگزیده، اما محتوا و تصویرهای شعر همچنان به برخی کلیشه‌ها و تشبیهات آشنای شعر کلاسیک، مانند چاه، یوسف، سرو، خال و محراب ابرو، تکیه دارد. به باور او، نوگرایی واقعی تنها با تغییر شکل ظاهری شعر به دست نمی‌آید، بلکه نیازمند دگرگونی در اندیشه و زاویه دید شاعر نیز هست.

 واحد علی‌نیا به راه‌های نرفته و فضاهای تازه در شعر سپید پرداخت. او با اشاره به تأثیر لحن و تعبیرهای قرآنی در شعر، از تکرار برخی تصویرهای آشنای ادبیات کلاسیک انتقاد کرد؛ اما سطر مربوط به «سرو نشاندن بر مزار پدر برای یادآوری روزگار سربلندی» را شاه‌بیت و نقطه برجسته اثر دانست. علی‌نیا همچنین فراوانی تصویرهای شعری را از ویژگی‌های مثبت این سروده خواند و بر اهمیت تقویت موسیقی درونی و منطق ویژه شعر سپید تأکید کرد.

 حمزه محمودی که از کشور ایران به‌صورت آنلاین در نشست حضور داشت، به بازتاب بین‌المللی و گستره فعالیت‌های خانه مولانا در میان شاعران ایرانی اشاره کرد. او سروده سید عیسی سادات را بیشتر در فضای «متن ادبی» و نثر شاعرانه ارزیابی کرد و یادآور شد که نثر ادبی یکی از شاخه‌های ارزشمند و کمتر مورد توجه قرارگرفته در ادبیات افغانستان است. محمودی در ادامه و به درخواست حاضران، سروده‌ای از خود را با مطلع «کابل منم هرات منم بامیان منم…» خواند.

استاد سید سکندر حسینی بامداد به بررسی فضای تغزلی، پیوستگی معنایی و یکدستی شعر پرداخت. او با اشاره به آشنایی عمیق سید عیسی سادات با شعر کلاسیک، به‌ویژه آثار سعدی و حافظ، توانایی شاعر را در شکل‌دادن به آغاز، بدنه و پایان‌بندی شعر سپید ستود. استاد بامداد مطالعه پیوسته آثار جدی و پیشرو شاعران سپیدسرای امروز ایران و افغانستان را نیز به شاعر پیشنهاد کرد تا با شناخت تجربه‌های تازه‌تر، از کلیشه‌ها فاصله بگیرد و ظرفیت‌های واقعی این قالب را بهتر بشناسد.

 سید شاه محمد اسماعیل‌زاده با تأکید بر این‌که گوهر اصلی هر اثر ادبی «شعریت» آن است، تلاش‌های سید عیسی سادات را با توجه به تجربه اندک او، موفق و نویدبخش دانست و بر بهره‌گیری از دیدگاه‌های مطرح‌شده در نشست تأکید کرد.

 حمزه عابر به بررسی سه ساختار اصلی شعر، یعنی ساختار عروضی، معنایی و عاطفی، پرداخت و توضیح داد که در شعر سپید، بار اصلی بر دوش ساختارهای معنایی و عاطفی است. او چینش واژه‌ها و انتقال معنا در سروده سادات را موفق ارزیابی کرد و یادآور شد که رسیدن به درخشش عاطفی و شاعرانه، به آموزش مبانی نظری، مطالعه گسترده و پرورش ذهن و جهان‌بینی شاعر نیاز دارد تا بتواند از تکرار و کلیشه‌زدگی فاصله بگیرد.

 بخش دوم: شعرخوانی

در بخش دوم این نشست، شاعران و فرهنگیان حاضر تازه‌ترین سروده‌های خود را قرائت کردند. شعرخوانی به ترتیب از سوی افراد زیر انجام شد:

• سید عیسی سادات
• حمزه محمودی (به‌صورت آنلاین)
• محمدالله احساس
• واحد علی‌نیا
• سید شاه محمد اسماعیل‌زاده
• سید سکندر حسینی بامداد
• حمزه عابر
• احمد رشاد حیدری

 در پایان نشست، حاضران عکس دسته‌جمعی گرفتند و صد و پنجاه و دومین نشست هفتگی «چارباغ خیال» به پایان رسید.