صد و چهل و هفتمین نشست ادبی چارباغ خیال

صد و چهل و هفتمین نشست هفتگی ادبی «چارباغ خیال» عصر روز پنجشنبه ۱۲ سنبله (شهریور) ۱۴۰۵ خورشیدی، با حضور جمعی از شاعران و اعضای این سلسله نشست‌ها، به همت انجمن ادبی خانه مولانا، انجمن نویسندگان بلخ و کتابخانه عمومی فردوسی و با گردانندگی حمزه عابر برگزار شد.

در آغاز، حمزه عابر ضمن خوش‌آمدگویی به شرکت‌کنندگان، روند برنامه را در دو بخش نقد و بررسی شعر و شعرخوانی معرفی کرد و از سخی امیری دعوت کرد غزل خود را قرائت کند.

وحید علی‌نیا به آسیب‌شناسی پدیده «نظریه‌زدگی» در جامعه ادبی و دانشگاهی افغانستان و ایران پرداخت و تکیه بیش از حد بر تئوری‌های غربی را مانع شکوفایی استعدادهای طبیعی دانست. وی در نقد غزل، بر توصیف ویژگی‌های معشوق و کم‌رنگ بودن حضور عاشق تأکید کرد و بیت پایانی را نفی‌کننده برخی توصیف‌های زیبای ابیات پیشین دانست. او همچنین برخی واژه‌ها و ترکیب‌هایی مانند «کشف»، «نوبر»، «یغما» و «بوسه مغموم» را قابل تأمل دانست و استفاده از تصاویر ملموس‌تر را پیشنهاد کرد.

محمد آقا طیبی جوینده با اشاره به دشواری نقد ادبی و ضرورت تسلط منتقد بر روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و تاریخ، سه وظیفه اصلی ادبیات یعنی آموزش، معرفت و زیبایی‌شناسی را تشریح کرد. وی شعر امیری را با وجود تحصیل او در رشته‌های اقتصاد و پزشکی، قابل توجه دانست؛ اما آن را بسیار احساساتی و نیازمند تعقل و ویرایش بیشتر خواند. وی همچنین درباره قافیه‌های کهن، تشتت فکری و استعاره «غزال عاشق و آزاده» دیدگاه‌های انتقادی خود را مطرح کرد.

استاد سید سکندر حسینی بامداد غزل سخی امیری را دارای لطافت، زبان سیال و روان و انسجام روایی و تصویری دانست که فضای خونین جامعه را در قالبی عاشقانه بازتاب می‌دهد. وی تردید و پریشانی موجود در بیان شاعر را بازتاب طبیعی دغدغه‌های نسل امروز دانست؛ اما برخی ردیف‌ها و واژگان کهن مانند «قرون کهن» و «مدفون در کفن» را نیازمند بازنگری عنوان کرد و بر خلق تصاویر مدرن‌تر و تأثیرگذارتر تأکید نمود.

محمدالله احساس با تأکید بر رسالت انسانی شاعر، از دغدغه‌مندی سخی امیری ستایش کرد. وی این اثر را غزلی شش‌بیتی در وزن دوری دانست و استفاده از تصاویر انتزاعی مانند «الهه زیبایی»، «بوسه مغموم» و «پر کشیدن شعر سرخ» را قابل تأمل خواند. احساس بر تقویت تخیل عینی و تصویری در شعر تأکید کرد.

سید شاه محمد اسماعیل‌زاده با اشاره به پیوند شعر با جنگ و رنج‌های طولانی افغانستان، «آب و خاک این وطن» را مرتبط با فضای خون‌آلود وطن دانست و معشوق شعر را در لایه‌ای از اثر، نمادی از وطن توصیف کرد. وی تصویر «آخرین نگاه دم مردن از چشم‌های یک بدن خونین» را مدرن و سینمایی دانست و تقابل «گنج» و «تاریکی» را از تصاویر زیبای غزل برشمرد.

آقای رضوانی زبان ساده و روان و برخی پردازش‌های تازه در ابیات، به‌ویژه تصویر نگاه در لحظه مرگ، را مورد توجه قرار داد و درباره هماهنگی وزنی برخی واژه‌ها و ترکیب‌های شعر پرسش‌هایی مطرح کرد.

فتح‌الله رحیمی با تأکید بر بازتاب نیازهای اساسی مردم در شعر امروز، این اثر را غزلی «عاشقانه ـ اجتماعی» و سلیس توصیف کرد و پیشرفت چشمگیر سخی امیری نسبت به گذشته را مورد تحسین قرار داد.

در بخش پایانی، شاعران حاضر از جمله سخی امیری، محمدالله احساس، وحید علینیا، سید سکندر حسینی بامداد، حمزه عابر و دیگر شرکت‌کنندگان، تازه‌ترین سروده‌های خود را قرائت کردند.

در پایان نیز حاضران عکس دسته‌جمعی گرفتند و صد و چهل و هفتمین نشست هفتگی «چارباغ خیال» به پایان رسید.